III a Joannes van Damme
fs Anthonius & Marie Hariens
o Kaprijke 1 september 1636
x Kaprijke 22 april 1659 Marca Pauwels
† Kaprijke 9 november 1665.
Joannes werd gedoopt te Kaprijke op 1 september 1636.
Hij huwde te Kaprijke op 22 april 1659 met Marca Pauwels.
(De pastoor schrijft in zijn huwelijksacte: MERCINA, maar verder komen we
ze steeds tegen als Marca of de vleivorm.)
De huwelijksgetuigen waren Daniel van Damme en Guillielmus de Boes, de
schoonbroer van de bruidegom.
Marca Pauwels, in de omgang ook wel Markijnken genoemd, dochter van Joos en
van Fransijnken Kerfs uit Eeklo (8), was reeds weduwe van Michiel Daris fs
Michiel, afkomstig van Neerpelt, bij wie ze reeds drie kinderen had, Françoise
(geboren 16/5/1654), Elisabeth (geboren 5 februari 1656) en Michael (geboren
Kaprijke 13/7/1658).
Dat de familie Van Damme voor het huwelijk van Joannes met Marca, het reeds
goed deed met de familie Daris (hun buren) wordt bewezen door het meterschap
van Joannes' moeder over Michiels derde kind, nl. Michiel, dat echter binnen
het eerste levensjaar overleed.
Markijnken Pauwels beviel te Kaprijke op 28 februari 1661 van een zoon,
Anthonius van Damme, doch ze overleed 2 dagen later in het kraambed. Anthonius
werd wegens stervensgevaar eerst thuis gedoopt en pas 's anderendaags naar de
kerk gebracht en door zijn peter Gabriel Pauwels en zijn meter en grootmoeder
Marie Hariens boven de doopvont gehouden.
Jan van Damme en Markijnken Pauwels woonden op een hoveken met schuur, groot
180 roeden, gelegen te Kaprijke op het Plein ten oosten van zijn moeders
eigendom. Het was aangekocht door Michiel Daris zaliger, doch Markijnken
had het vruchtgebruik.
Tijdens zijn huwelijk met Markijnken heeft Jan eigendommen gelegen te Eeklo in
de Waai en op de Zandvleuge verkocht, die afkomstig waren van zijn echtgenote.
Ook te Neerpelt gelegen land afkomstig van Markijnkens eerste man, Michiel Daris,
werd verkocht, deels om de twee wezen Daris uit de schulden te halen maar
anderzijds ook om de eigen textielwinkel te Kaprijke verder uit bouwen.
In de staat van Goed van Markijnken Pauwels kunnen we lezen wat er in 1661 in
de winkel in stock was, nl.:
" 13 ellen vellijnck blauw ende root, 6 paer causen, 5 paer pijen ende vellijnck
causen, 6 paer vrauwen mauwen, 3 paer kindermauwen, 12 kindermutsen, eenen blauwen
vrauwenrock met 2 kinderrocxkens, drij blauwe kinderrocxkens, 6 kinderlijven, een
kindercleetselken, 3 lijfrocken, 3 kinderkerelkens, 3 kinderrocxkens, 3 paer
kindercauskens, wat rossette ende krijpe, 2 snapkens wullen laken, een deel snapkens
vellijnck ende kersije, een hendeken root laecken, een hendeken grau laecken, een
snapken blauwe laecken, een snapken Inghels carnaet, een hendeken blauw laecken en
een snapken grau laecken" (9).
Er was ook zilverwerk in huis, nl. "den selveren hanck ofte sleutelriem, een selveren
schuijte, 2 gaude ringhen ende 2 selveren mesnachten", die 10 p. 3 s. gr. geprezen
werden.
De Armendis van Kaprijke stond voor 5 p. 8 s. 6 gr. in krijt wegens levering van
klederen aan arme mensen. Ook een tiental private personen moesten nog schulden
afbetalen.
Op hun beurt waren er leveranciers die nog op geld wachtten. Dit waren o.a. Pieter
vander Binckt, laeckesnijder tot Ghendt op de Vrimdachtmaert, Adriaan Vermast tot
Eecloo, over leverijnghe van vellijnck, Guilliame Versluijs tot Ardenburch over
leverijnghe van laecken en een niet met naam genoemde "laeckensnijder in de Lange
Munte" te Gent.
Op 14 juni 1661 reeds hertrouwde Joannes te Kaprijke met Petronella Wauters, dochter
van Jacobus en Marguerite Staes (Kapr. 347 blz. 193). Weer was Guillielmus de Boes
getuige, dit keer samen met Simon Boxtael.
Joannes van Damme is overleden te Kaprijke op 9 november 1665 en begraven met een
plechtige dienst ("sepultus cum sacro solemni").
Bij het opstellen van zijn Staat van Goed in het begin van het jaar 1666 waren zijn
zoon Anthonius uit zijn eerste huwelijk en zijn dochter Margaretha uit zijn tweede
huwelijk reeds overleden en bleef zijn weduwe-in-verwachting heel alleen over.
Guillielmus de Boes, Joannes' schoonbroer, en na diens overlijden in 1672 Lieven van
Damme, en Jacobus Wauters, Petronella's vader, werden aangesteld als voogden van
"… de apparente weeze daer van de houderigghe jegenwoordich is bevrucht…"
Wat zijn financiële toestand betreft weten we dat Joannes van zijn ouders had geërfd:
- 1/6 part van de hofstede met schuren en stallen "daer wijlent Anthonius van Damme den
overledens vader ghestorfven is."
- 1/6 van het huis staande ten westen van voornoemde hofstede.
- 1/6 van het hof in de Grote Voorstraat (de Berken).
- 1/8 van de 8 gemet land "geleghen in de nieuwe dijckagie", dus in de St.-Lievenspolder
te St. Margriete (10).
Tijdens zijn tweede huwelijk was Joannes op het Plein te Kaprijke blijven wonen.
Hij had ten andere zijn woning "metten achterhuijse ende schuere, mitsgaders den bogaert
daerop staende" gekocht met geld dat hij geleend had van zijn stiefvader.
Jan beboerde het land dat hij geërfd had in de Berken en te St.Margriete, doch hij
leefde hoofdzakelijk van zijn textielwinkel "soo van lijnen als wullen" - en van het
kleermaken. Zo had hij bijvoorbeeld toen zijn eerste vrouw stierf nog een koe, een
kalf, twee varkens en wat pluimvee, doch op het overlijden hield hij enkel nog wat
ganzen op zijn hof. Zijn schuur was toen zelfs reeds verhuurd aan een buurman.
Petronelia Wauters is overleden te Kaprijke op 4 april 1668 aan de gevolgen van de
pest, epidemie die Kaprijke vanaf half oktober 1667 gedurende ongeveer zes maanden
lang teisterde. Haar Staat van Goed (RAG-Kapr. 347/245) werd pas opgemaakt op
24/1/1673.
Kinderen:
ex A (Markijnken Pauwels)
1) Anthonius, geboren te Kaprijke, 28 februari 1661.
† voor 30 april 1661.
ex B (Petronelia Wouters)
2) Margareta, geboren te Kaprijke, op 29 maart 1664.
† voor 1666.
3) Joannes Livinus (posthuum), geboren te Kaprijke, op 10 april 1666, dus 5 maanden
na het overlijden van zijn vader.
Op 16/2/1680 wordt door de voogden Jacques Wauters en Lieven van Damme een rekening
gepresenteerd (RAG-Kapr. 462-1680). Daarin vinden we dat men enige zilveren juwelen
van 's wezen moeder heeft verkocht ten voordele van de wees. Bij het overlijden van
's wezen grootmoeder materneel (Mayken Hariens) zijn enige gronden aan hem gekomen.
De grootvader materneel, tevens voogd Jacques Wauters mag ze verder gebruiken
"in recompense van dat de selven daer vooren de selve weese is gevende den cost ende
dranck midtsgaders is cledende ende redende, voorts hauden schole ga en ende die
tonderhouden sieck ende gesont soo dat tsedert deselve successie voor haudenisse ende
tcoopen van cleeren voor deselve weese niet voor uytgeef en sal worden ghebracht,
gelyck oock over de pachten van tselve lant alhier ten respecte voorseyt geenen
ontfanck en can worden gemaeckt…"
Dezelfde voogden doen een nieuwe afrekening op 8/8/1682. Naast de pachtinkomsten van
een huisje op de markt en van land en dijk in St.-Margriete noteren we als uitgaven
vooral herstellingswerken aan dat huisje, dijk- en watergeschoten en schoolgeld
(o.m. aan een zekere "Mr. Pieter Van Damme" zes maand) (en o.m. te Gent), alsook
een kleinigheid als "spelgelt". Die herstellingen zorgen ervoor dat de rekening
uiteindelijk negatief is. Voorts laat Jacques Wauters ook verstaan dat hij meer
onkosten krijgt dan dat hij voordeel heeft met het gratis pachten van de gronden
afkomstig van de wezen grootmoeder paterneel. (RAG Kapr. 463-1682)
Op 14/2/1685 doen de voogden een aanvraag om swezen huis dat hij geërfd heeft
"huys met varkenskot en de backeet met den hooven" (er is ook sprake van de boorden
en den toogh - wat zou wijzen op een herberg of winkel - dat blijkt echter niet uit
de staat van goed!) te verkopen daar het herstellen van het huis jaarlijks meer kost
dan de pachtopbrengst (niets nieuws onder de zon!) en daar de wees ook enige leningen
geërfd heeft, die moeten worden afgelost. De toelating komt er en op 8/5 van dat jaar
wordt het huis verkocht aan de pachter Heyndrick Vanderstadt voor 150 ponden gr.
Voorts is de wees nu "besteet" aan mre Mattheus Zeghers, meester chirurgyn (10 bis)
"omme te leeren de churisie voor den tijt van dry jaeren, voor de somme van 24 p. gr.
daervan tleste iaer compt te verschijnen december 1685. (voor beide RAG-Kapr. 282 blz
216R tem 219R). Deze Mattheus Zeghers heeft op 3/2/1670 van deze Jan een hofstedeke
kunnen kopen op de Markt (RAG Kapr 281 blz 300)
Wij weten uit de staat van goed van Petronella's ouders, die beiden te Kaprijke in
februari 1672 overleden, dat die Mre. Mattheus Zeghers gehuwd was met een zuster van
Petronella, nl. Janneken. Zo begrijpen we ook veel gemakkelijker het (gunstig) lot
van dat wezekind (RAG - Kapr 347 blz 193 en vlg.)
Een derde rekening wordt opgesteld op 26/3/1686 aan de schepenen Cornelis Doppegieters
en Jooris Claeys; de wees is "geassisteerd" door Mr. Mattheeus Seghers, en vanaf deze
datum vinden we ook alle onkosten en inkomsten samen gebundeld. Er waren geen
pachtinkomsten van het land in St. Margriete tengevolge van overstromingen en
herbedijking in 1683. Als uitgaven lezen we schoolgeld in Meulestede, speelgeld,
kousen, klederen, schoenen (samen 7p. 18 sch) en "aan Mr Mattheus Seghers, cherurgien
deser stede op rekenijn van de taefelcosten ende exercisie van het ampt van Chirugie
bij den voorn. weese tsijnen huyse occuperende…": 16 p.gr. De totaalafrekening is
medeondertekend door de 20-jarige wees! (RAG - 465-1686)
Wat er verder met dit kind gebeurd is, hebben we nog niet kunnen achterhalen.
Onze Van Damme Homepage
De Inhoudstafel
Deze website doorzoeken
www.MijnPlatteLand.com
Most recent update: 2007-11-27 22:04:06 +0100